Sağlık

Gıda Zehirlenmeleri

Yaz aylarında sıcak hava sebebiyle çabuk bozulan yiyeceklerden dolayı yaşanan zehirlenmeler artıyor. Uzmanlar, gıdaların saklanmasına ve temizliğine dikkat edilmesini öneriyor. Özellikle düğün, sünnet gibi toplu yemek ikramlarında toplu zehirlenmeler daha sık yaşanıyor. Gıda zehirlenmesinin ilk belirtileri ise bulantı ve halsizlik.


Usulüne göre pişirilip saklanmayan ve hijyenik olmayan gıdalar zehire dönüşüyor. Özellikle yaz aylarında sünnet, düğün gibi cemiyetlerde ikram edilen yemeklerden toplu zehirlenmeler sıklıkla yaşanıyor. Kocaeli Üniversitesi Tıp Fakültesi Halk Sağlığı Anabilim Dalı Öğretim Üyesi Doç. Dr. Nilay Etiler, zehirlenmelerin yemeklerden değil, cehaletten kaynaklandığını, çok basit kurallara uyularak bu sorunun en aza indirilebileceğini ifade ediyor. Etiler, gıdaların saklanması ve pişirilmesi hakkında şu tavsiyelerde bulunuyor: "Gıdalarda sağlıklı ve günü geçmemiş malzeme kullanılması, pişirilme usulü, saklama ve zamanında doğru tüketme ve hijyen konusu hayati önem taşıyor. Yaz aylarında zehirlenmeler sıcak hava sebebiyle artıyor. Bu nedenle pişirilen yemek eğer soğutucuya konulmayacaksa 3-4 saat içerisinde mutlaka tüketilmeli. Soğutucudan çıkardıktan sonra yemeği sadece ısıtmak yerine birkaç dakika kaynatmak gerekir. Tavuk gibi hızlı bozulan gıdaların pişer pişmez bekletilmeden tüketilmesi çok önemli."

Resmi ve özel kurumların yemek firmalarından hizmet aldığına dikkat çeken Etiler, bu firmaların çok iyi denetlenmesi gerektiğini söylüyor: "Yemek hizmeti almak isteyen kurumlar ihaleye çıkıyor. En ucuz fiyat veren ihaleyi kazanıyor. Bazen inanılmaz şekilde fiyat kırılıyor. Bir çorba fiyatına 4 çeşit yemek veriliyor. Ayrıca, taşeron firmaların çok işçi alıp çıkarması da riskli. Çalışan kişi deneyimsiz ve bilgisizse yemeklere yansıyor."

ET PİŞİRİLİRKEN TERMOMETRE KULLANILMALI

Sakarya Üniversitesi (SAÜ) Gıda Mühendisliği Bölümü Öğretim Üyesi Gıda Uzmanı Yrd. Doç. Dr. Arzu Çağrı Mehmetoğlu da gıda pişirilirken en büyük hatanın etlerde yapıldığına dikkat çekiyor. Türkiye'de büyük et parçaları pişirilirken termometre kullanılmadığını dile getiren Dr. Mehmetoğlu, "Et pişirirken sıcaklığın yeterli olması için ısıyı ölçmek önemli. Etin kahverengini alıp almadığına bakılıyor, ancak bilimsel çalışmalar bunun yeterli olmadığını gösteriyor. Et pişerken sıcaklığın 60 dereceyi geçmesi lazım." dedi.

Sakarya Tabip Odası Başkanı ve Sakarya Vatan Hastanesi Başhekimi Dursun Bostancı da bir hekim olarak yaz aylarında çok sık zehirlenme vakalarına müdahale ettiklerini vurguluyor. Zehirlenmenin genelde şiddetli mide bulantısı, kusma, karın ağrısı, ateş şikayetleri ile ortaya çıktığını anlatan Bostancı, "Bu ciddi belirtiler kişide yoksa zehirlendiğinin farkına varmıyor. Zehirlenmeyi hafif geçirenler ise hastaneye gelmiyor. Ancak şikayetleri artanlar geliyor. Özellikle toplu yemeklerde sık zehirlenmeler oluyor." diye konuştu.
Zehirlenmeden korunmak için öneriler
Yiyecekleri olabildiğince buzdolabında saklayın.
Sebze ve meyveleri çok iyi yıkayın.
Besinleri çabuk ve taze tüketin.
Pişirdikten sonra soğuyan yemeği tüketmek istediğinizde birkaç dakika kaynatın, bu, zararlı mikroorganizmaların yok olmasını sağlar.
Yemekleri çok yapmayın, azar azar pişirin.
Buzdolabı ısısını 2-4 derece arasında ayarlayın.
Özellikle deniz ürünleri ve etler kolay bozulmaya yatkın olduğundan daha dikkatli olun.
DışarIdan açık ve beklemiş yiyecekleri almayın.
Konserve gıdalara dikkat edin. Konservenın kapağı dışarıya doğru bombe yapmışsa, bu, bakterilerin üreyip gaz yaptığını gösterir.
Hazır gıdaları son kullanma süresine bakmadan almayın, hatta son kullanma tarihi çok yaklaşan yiyeceklere de dikkat edin.

Pişmiş ürünlerle pişmemişleri dolaba ayrı yerleştirin.

Toplu yemeklerde çatal, bıçak ve bardakların iyi temizlendiğine dikkat edin.

Tadını beğenmediğiniz, bozulma hissi veren yemekleri hatır için bile olsa tüketmeyin, cemiyet sahibini uyarın.

Bozulmuş gıda, mide bulantısı ve halsizlik yapar

Memorial Şişli Hastanesi Dahiliye Bölümü'nden Uz. Dr. Selahattin Türen, gıda zehirlenmelerinin belirtilerini şöyle anlattı: En sık görülen belirtiler; bulantı, kusma, karın ağrısı veya krampları, ishal, halsizlik, yorgunluk, ateş ve daha az olmakla birlikte kabızlıktır. Gıda zehirlenmesine neden olan ajana (bakteri, virüs, parazit, çevresel toksinler) göre belirtilerin ortaya çıkma süresi değişebilir. Çevresel toksinlere bağlı gelişen zehirlenmelerde belirtiler birkaç dakika veya birkaç saatte ortaya çıkabilirken; bazı bakteri türlerine bağlı gelişen gıda zehirlenmelerinde belirtiler 12 saat-36 saat sonra ortaya çıkabilir. Tüketilen miktar da belirtilerin ortaya çıkma süresine etki edebilir.

Gıda zehirlenmeleri çoğunlukla hafif atlatılır ve 48-72 saatte geçer. Genellikle gıda zehirlenmeleri daha ileride ciddi rahatsızlıklara neden olmaz. Nadiren bazı tipte bakterilerle gelişen durumlar, yaklaşık 1-2 hafta sonra kanda birtakım anormalliklerin ve böbrek yetmezliğinin oluşturduğu bir tabloya neden olabilir. İshali olan kimseler eğer rahatlıkla beslenmelerine devam edebiliyorlarsa, ishalleri kanlı değilse, ateşleri yoksa, şiddetli karın ağrıları yoksa ve yakınmaları 24-48 saatten kısa sürüyorsa evde bol sıvı alarak bu durumu atlatabilirler. Bu bahsedilen durumlar varsa veya yakınmalar 2 günden fazla devam ederse doktora başvurmak gerekir.

Zaman